Serwery przechowują często znacznie więcej informacji niż zwykłe komputery. Mogą znajdować się na nich dane klientów, dokumentacja przedsiębiorstwa, dane finansowe, kopie zapasowe czy informacje dostępowe do systemów. Dlatego zakończenie eksploatacji serwera nie oznacza jedynie odłączenia go od zasilania i przekazania do utylizacji. Przed sprzedażą, przekazaniem lub recyklingiem sprzętu konieczne jest skuteczne usunięcie zapisanych na nim danych.
Proces ten określa się jako data sanitization, czyli bezpieczne oczyszczanie nośników z danych w sposób uniemożliwiający ich późniejsze odzyskanie. W zależności od rodzaju nośnika można zastosować nadpisywanie danych, degaussing albo fizyczne niszczenie dysków. Dopiero po prawidłowym usunięciu informacji można przejść do ponownego wykorzystania sprzętu lub jego recyklingu.
Dlaczego zwykłe usunięcie plików nie wystarcza?
Jednym z najczęstszych błędów jest utożsamianie usunięcia pliku z jego bezpowrotnym zniszczeniem. Standardowe usunięcie danych z systemu operacyjnego zazwyczaj nie powoduje fizycznego usunięcia informacji z nośnika. Podobnie działa szybkie formatowanie dysku.
Przed przekazaniem serwera innej osobie lub firmie należy więc zastosować metodę odpowiednią do rodzaju nośnika i wymaganego poziomu bezpieczeństwa.
Temat ochrony danych podczas codziennego użytkowania sprzętu opisaliśmy w artykule "Jak zabezpieczyć swój komputer przed utratą danych". Przy wycofywaniu urządzenia trzeba wykonać kolejny krok - zadbać o to, aby danych nie można było odzyskać po zakończeniu jego eksploatacji.
Data sanitization - na czym polega?
Data sanitization oznacza trwałe usuwanie informacji z nośnika w sposób uniemożliwiający ich późniejsze odzyskanie. Wybór metody zależy przede wszystkim od rodzaju dysku oraz tego, czy ma on zostać ponownie wykorzystany.
Jeżeli serwer ma trafić do innego użytkownika, korzystne może być bezpieczne wymazanie danych i pozostawienie sprawnego dysku. Jeżeli nośnik jest uszkodzony lub zawiera szczególnie wrażliwe informacje, bardziej odpowiednie może być jego fizyczne zniszczenie.
Proces powinien być również udokumentowany. Warto wiedzieć, jaki nośnik został wycofany, jaką metodę zastosowano, kiedy wykonano proces i kto był za niego odpowiedzialny.
Nadpisywanie danych
Jedną z metod bezpiecznego kasowania informacji jest nadpisywanie dysku. Polega ono na zapisaniu nowych danych w miejscach, w których wcześniej znajdowały się informacje przeznaczone do usunięcia.
Metoda ta jest stosowana przede wszystkim w przypadku klasycznych dysków HDD. Współczesne urządzenia mogą oferować również funkcje bezpiecznego kasowania na poziomie kontrolera, takie jak Secure Erase.
W przypadku SSD trzeba jednak zachować większą ostrożność. Mechanizmy takie jak wear leveling sprawiają, że dane mogą być rozmieszczane w różnych komórkach pamięci. Z tego powodu klasyczne nadpisywanie nie zawsze jest najlepszą metodą. W zależności od urządzenia właściwsze może być użycie funkcji bezpiecznego kasowania producenta.
Degaussing i fizyczne niszczenie
Degaussing polega na zastosowaniu silnego pola magnetycznego, które usuwa zapis informacji z nośników magnetycznych. Metoda ta może być wykorzystywana przede wszystkim w przypadku dysków HDD i taśm. Po rozmagnesowaniu nośnik nie nadaje się jednak do dalszego użytkowania.
Jeszcze bardziej radykalnym rozwiązaniem jest fizyczne niszczenie nośników. Dyski mogą być między innymi rozdrabniane, miażdżone lub przebijane. Takie rozwiązanie stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy dane mają szczególnie wysoki poziom poufności albo nośnik jest uszkodzony i nie ma sensu go ponownie wykorzystywać.
Fizyczne zniszczenie zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa, ale uniemożliwia ponowne wykorzystanie sprzętu. Dlatego nie zawsze jest konieczne.
DIN 66399 - standard bezpiecznego niszczenia
Przy organizacji procesu niszczenia danych pomocna jest niemiecka norma DIN 66399, która określa zasady bezpiecznego niszczenia informacji i klasyfikacji nośników. Norma uwzględnia różne rodzaje nośników, w tym dyski i elektroniczne urządzenia pamięci, oraz określa poziomy bezpieczeństwa niszczenia. W praktyce sposób postępowania powinien być dopasowany do rodzaju informacji i poziomu ryzyka.
DIN 66399 może być więc punktem odniesienia przy tworzeniu wewnętrznych procedur lub wyborze firmy zajmującej się profesjonalnym niszczeniem nośników.
Dokumentowanie procesu
Samo przekazanie dysków firmie zajmującej się utylizacją nie powinno kończyć procesu. Organizacja powinna otrzymać potwierdzenie, że dane zostały usunięte lub nośniki zniszczone. Może to być certyfikat zniszczenia danych albo protokół zawierający informacje o przeprowadzonym procesie. Dokumentacja powinna pozwalać powiązać wykonane działania z konkretnymi nośnikami.
Jak wskazuje SafeCenter w materiale dotyczącym bezpiecznego usuwania danych, istotne jest nie tylko samo usunięcie informacji, ale także możliwość potwierdzenia prawidłowego przeprowadzenia procesu.
Co zrobić ze zużytym serwerem?
Po usunięciu danych należy określić dalszy sposób zagospodarowania sprzętu. Serwer może zostać ponownie wykorzystany, odsprzedany, przekazany innej organizacji albo skierowany do recyklingu.
Jeżeli urządzenie nadal jest sprawne i spełnia wymagania techniczne, ponowne wykorzystanie jest zwykle korzystniejsze niż jego przedwczesna utylizacja. Serwer może trafić do mniej wymagającego środowiska lub zostać odsprzedany po przeprowadzeniu data sanitization.
Dopiero sprzęt, którego dalsze użytkowanie nie ma uzasadnienia, powinien zostać skierowany do recyklingu.
Recykling sprzętu IT i WEEE
Zużyty serwer jest odpadem elektronicznym i podlega zasadom dotyczącym gospodarowania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym. W Europie podstawowym punktem odniesienia jest dyrektywa WEEE (Waste Electrical and Electronic Equipment), której celem jest między innymi ograniczenie ilości elektroodpadów i zwiększenie poziomu ich odzysku.
W Polsce obowiązki związane z gospodarowaniem zużytym sprzętem wynikają między innymi z ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Przedsiębiorstwo nie powinno traktować starego serwera jak zwykłego odpadu.
Warto korzystać z wyspecjalizowanych firm zajmujących się odbiorem i przetwarzaniem elektroodpadów. Należy jednak pamiętać, że recykling sprzętu IT i bezpieczne niszczenie danych to dwa odrębne procesy. Dane powinny zostać zabezpieczone przed przekazaniem urządzenia do dalszego zagospodarowania.
Recykling serwerów a ESG
Serwery zawierają materiały, które można odzyskać, między innymi stal, aluminium i miedź. Profesjonalny recykling serwerów ogranicza ilość elektroodpadów i zmniejsza zapotrzebowanie na pozyskiwanie nowych surowców.
Jeszcze korzystniejsze środowiskowo może być ponowne wykorzystanie sprawnego sprzętu. Wydłużenie jego cyklu życia ogranicza ilość odpadów i zasobów potrzebnych do produkcji nowych urządzeń.
Takie podejście wpisuje się w ESG i koncepcję zrównoważonego IT. Odpowiedzialne zarządzanie sprzętem powinno obejmować cały jego cykl życia - od zakupu, przez eksploatację, aż po wycofanie i zagospodarowanie.
Jak bezpiecznie wycofać serwer?
Proces powinien rozpocząć się od inwentaryzacji. Należy ustalić, jakie urządzenia są wycofywane, jakie dyski zawierają i jakie dane mogą się na nich znajdować.
Następnie trzeba wybrać odpowiednią metodę sanitizacji. W przypadku HDD może być to bezpieczne nadpisanie, natomiast dla SSD bardziej odpowiednie może być wykorzystanie funkcji bezpiecznego kasowania. Jeżeli nośnik jest uszkodzony lub wymaga najwyższego poziomu bezpieczeństwa, można zdecydować się na jego fizyczne zniszczenie.
Kolejnym krokiem jest udokumentowanie procesu i potwierdzenie usunięcia danych. Dopiero wtedy sprzęt powinien zostać przekazany do ponownego wykorzystania lub recyklingu.
W większych organizacjach warto stworzyć formalną procedurę obejmującą:
- ewidencję wycofywanego sprzętu,
- identyfikację wszystkich nośników,
- klasyfikację danych,
- wybór metody data sanitization,
- dokumentowanie procesu,
- potwierdzenie usunięcia danych,
- przekazanie sprzętu do ponownego wykorzystania lub recyklingu.
Najczęstsze błędy podczas procesu usuwania danych
Jednym z podstawowych błędów jest przekonanie, że formatowanie dysku oznacza usunięcie danych. Problemem może być również stosowanie tej samej metody do wszystkich rodzajów nośników. Rozwiązanie odpowiednie dla HDD nie musi być właściwe dla SSD.
Trzeba także pamiętać o dyskach znajdujących się w macierzach, urządzeniach backupowych czy innych elementach infrastruktury. Usunięcie danych z jednego serwera nie wystarczy, jeśli ich kopie pozostały na innych nośnikach.
Błędem jest również brak dokumentacji. Organizacja powinna być w stanie ustalić, kiedy i w jaki sposób dane zostały usunięte oraz co stało się później ze sprzętem.
Bezpieczeństwo danych i środowisko
Bezpieczne wycofanie serwera nie musi oznaczać zniszczenia całego urządzenia. Jeżeli dane można skutecznie usunąć, a sprzęt nadal jest sprawny, może zostać ponownie wykorzystany. Ogranicza to ilość elektroodpadów i wydłuża cykl życia urządzenia.
Jeżeli natomiast nośnik jest uszkodzony albo zawiera dane wymagające najwyższego poziomu ochrony, fizyczne zniszczenie może być właściwszym rozwiązaniem.
Najważniejsze jest więc przeprowadzenie całego procesu w kontrolowany sposób. Niszczenie danych, odpowiednia dokumentacja, zgodne z przepisami zagospodarowanie elektroodpadów i maksymalne wykorzystanie sprawnych komponentów pozwalają jednocześnie ograniczyć ryzyko bezpieczeństwa oraz wpływ infrastruktury IT na środowisko.
Netografia
- SafeCenter, Bezpieczne usuwanie danych, [dok.el.], https://safecenter.pl/blog/bezpieczne-usuwanie-danych/, Data odczytu: 2026.09.06.
- Iron Mountain, Secure ITAD - How to Do It, [dok.el.], https://resources.ironmountain.com/pl/solution-guides/s/secure-itad-how-to-do-it, Data odczytu: 2026.09.06.
- Stena Confidential, Niszczenie i utylizacja nośników danych cyfrowych, [dok.el.], https://www.stenaconfidential.com/pl/nasze-uslugi/usugi-materiay/niszczenie-i-utylizacja-nonikow-danych-cyfrowych/, Data odczytu: 2026.09.06.
- Evernex, Recykling IT jako standard w firmie, [dok.el.], https://evernex.com/pl/blog-pl/recykling-it-jako-standard-w-firmie/, Data odczytu: 2026.09.06.
- Udemy, Data Wiping and Destruction, [dok.el.], https://www.udemy.com/course/data-wiping-and-destruction/, Data odczytu: 2026.09.06.
- RecoveryPro, Kasowanie danych - bezpieczne i trwałe usuwanie danych z dysków HDD, SSD, serwerów i nośników pamięci, [dok.el.], https://recoverypro.pl/kasowanie-danych-bezpieczne-i-trwale-usuwanie-danych-z-dyskow-hdd-ssd-serwerow-i-nosnikow-pamieci/, Data odczytu: 2026.09.06.
- Bizserver, Jak zabezpieczyć swój komputer przed utratą danych, [dok. el.], https://bizserver.eu/pl/blog/25-jak-zabezpieczyc-swoj-komputer-przed-utrata-danych, Data odczytu: 2026.09.06.
- EUR-Lex, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE), [dok. el.], https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32012L0019, Data odczytu: 2026.09.06.
Zaloguj się